Yeşilyurt (Çırmıhtı), Malatya il merkezinin 9 kilometre güneybatısında yer alan, tarihi dokusu, su kaynakları ve kiraz bahçeleriyle ünlü merkez ilçedir. Yüzölçümü 568 km² olan ilçe, 1957 yılında bu statüyü kazanmıştır.
Tarihçe
İlçede yerleşimin ilk izleri, Şabandede mevkiindeki Kaletepe Höyük‘te görülmektedir. Roma dönemine ait buluntulara da rastlanan bölgenin bilinen en eski adı Çırmıhtı‘dır. Cumhuriyet döneminde, Malatyalı devlet adamı İsmet İnönü’ye ithafen bir süre “İsmetpaşa” adıyla anılmış; 1957’de ilçe yapıldığında ise bugünkü “Yeşilyurt” adını almıştır.
Coğrafya ve Doğa
Yeşilyurt, Beydağları’nın eteklerinde kurulu olup zengin su kaynaklarına sahiptir. Şehrin içme suyu ihtiyacının büyük bir kısmını karşılayan Pınarbaşı su kaynağı bu ilçede yer alır. İlçe sınırları içerisinden geçen Derme Suyu ve Horata Suyu, bölgedeki tarımsal hayatın ve mesire alanlarının can damarıdır. İlçenin yüksek kesimlerinde Karlık Yaylası, alçak kesimlerinde ise meyve bahçeleriyle çevrili Gündüzbey ve Yakınca gibi önemli yerleşimler bulunur.
Mimari ve Kültürel Varlıklar
İlçe, geleneksel Malatya konut mimarisinin en iyi örneklerini barındırmaktadır:
- Yeşilyurt Evleri: Mollakasım ve Hıroğlu mahallelerinde yoğunlaşan, taş temel üzerine kerpiç duvarlı ve ahşap süslemeli tarihi evlerdir. Abdullah Ağa Konağı ve sekizgen cihannümasıyla dikkat çeken Hanifi Tanbay Evi bu yapıların en önemlilerindendir.
- Müzeler: Eski cezaevinden dönüştürülen Yeşilyurt Çoban Müzesi, Türkiye’de bu alandaki ilk müze olma özelliğini taşır. Ayrıca ilçede Yeşilyurt Tekstil Müzesi ve Kahve Konağı gibi tematik merkezler bulunmaktadır.
- Dini Yapılar: 1920 yılında inşa edilen tek kubbeli Kölükoğlu Cami ilçenin tescilli yapılarındandır.
Kültür ve Etkinlikler
İlçenin en önemli simgesi, tescilli bir ürün olan Yeşilyurt Dalbastı Kirazı‘dır. Her yıl Haziran ayının 3. haftasında düzenlenen Yeşilyurt Kiraz, Kültür ve Spor Şenlikleri, bölgenin en köklü festivalleri arasındadır. Ayrıca ilçeye özgü “Azzet Bacı” ve “Hamdi Dayı” bez bebekleri yerel kültürün önemli parçalarıdır.
Gastronomi
Yeşilyurt mutfağı, özellikle çarşı fırınlarında hazırlanan etli tava yemekleri ve kağıt kebabıyla meşhurdur. Yeşillikler içindeki Gündüzbey kır lokantaları, Malatyalıların özellikle yaz aylarında yöresel lezzetler için en çok tercih ettiği noktalardır.
Tartışma Panosu
Bu maddeyi geliştirmek için bilgi ve kaynak paylaşımında bulunun.