Karakaya Barajı, Malatya, Elazığ ve Diyarbakır illeri sınırında Fırat Nehri üzerinde hidroelektrik enerji üretimi amacıyla inşa edilmiş, kemer ağırlıklı gövde tipine sahip büyük bir baraj yapısıdır[1]. Barajın su tutmasıyla oluşan Karakaya Baraj Gölü, Malatya il sınırları içerisinde yaklaşık 150,8 km²’lik (150.875.583 m²) bir yüzey alanını kaplamaktadır[1].
Konum ve Hidroloji
Karakaya Barajı inşa edilmeden önce Fırat Nehri; Malatya-Elazığ ile Malatya-Diyarbakır arasındaki mülki sınırı çizen en büyük akarsuydu[1]. Barajın yapımıyla birlikte nehrin yatağı geniş bir tatlı su havzasına dönüşmüştür[1].
Baraj haznesi, Malatya ilinden geçen önemli akarsu kolları tarafından beslenmektedir[1]:
- Tohma Çayı: 52,5 km uzunluğuyla ilin en büyük çayı olup baraja dökülen ana koldur[1].
- Kuruçay: Hekimhan yakınlarından doğup 67 km boyunca ilerleyerek göle karışır[1].
- Şiro Çayı: Pütürge ilçesinden geçerek sularını baraj gölüne boşaltır[1].
Baraj gölü havzasında Malatya merkez ilçede 42, Pütürge’de 2, Arguvan’da 6 ve Arapgir’de 2 olmak üzere toplam 67 köy yerleşimi göl suları altında kalmıştır[1].
Ekonomik ve Çevresel Etkileri
- Enerji Üretimi: Karakaya Barajı ana kullanım amacı itibarıyla hidroelektrik enerji üretimi gerçekleştirmektedir[1].
- Su Ürünleri ve Balıkçılık: Göl alanı 10 ayrı avlak sahasına bölünmüştür[1]. Gölde kayıtlı 168 balıkçı ve 127 adet motorlu tekne ile ticari avcılık yapılmakta, ayrıca ağ kafeslerde alabalık yetiştiriciliği tesisleri işletilmektedir[1].
- Ekolojik Değer: Baraj gölü, Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar (Ramsar Sözleşmesi) aday listesinde yer almakta olup Önemli Doğa Alanı (ÖDA) tescillidir[1]. Gece Balıkçılı (Nycticorax nycticorax) türünün Türkiye’deki bilinen en büyük kışlama popülasyonuna ev sahipliği yapmaktadır[1].
Arkeolojik Kurtarma Kazıları
Baraj gölünün su tutması sürecinde Fırat kıyısında yer alan Değirmentepe, Köşgerbaba, Pirot ve İmamoğlu höyükleri ile Yenice Tümülüsü su altında kalmıştır[2][3]. Bu alanlarda gerçekleştirilen kurtarma kazılarından çıkarılan arkeolojik eserler günümüzde Malatya Müzesi’nde sergilenmektedir[2][3].
📚 Kaynakça
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n T.C. Malatya Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü. (2024). Malatya ili 2023 yılı çevre durum raporu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü.
- ↑ a b Sağlam, F. (Ed.). (2013). Malatya kent rehberi (2. baskı). Nüans Ajans / Malatya Valiliği.
- ↑ a b T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (t.y.). Malatya Museum brochure. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü.
Tartışma Panosu
Bu maddeyi geliştirmek için bilgi ve kaynak paylaşımında bulunun.