Battalgazi (Eski Malatya), Malatya il merkezinin 9 kilometre kuzeyinde yer alan, şehrin tarihi çekirdeğini oluşturan ve 1987 yılında ilçe statüsü kazanan yerleşim yeridir. Yüzölçümü 213 km² olan ilçe, Roma döneminden 19. yüzyıla kadar şehrin asıl merkezi olarak kullanılmıştır.
Tarihçe
Yerleşimin kökeni, Arslantepe Höyüğü’ndeki yerleşimin MS 2. yüzyılda Romalılar tarafından daha kuzeye, Fırat Nehri’ne yakın olan bugünkü Battalgazi bölgesine taşınmasına dayanır. Stratejik bir sınır kenti olması nedeniyle tarih boyunca Bizans, Arap, Danişmentli, Selçuklu, Moğol ve Memlük egemenliklerine girmiş; 1515 yılında Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı topraklarına katılmıştır.
1830’lu yılların sonuna kadar resmen “Malatya” adıyla anılan yerleşim, 1838 yılında Osmanlı ordusunun karargâhını buraya kurması ve halkın 10 km güneydeki Aspuzu bağ evlerine (bugünkü Malatya merkezi) göç etmesiyle eski önemini yitirmiştir. Bu tarihten sonra “Eski Şehir” veya “Aşağı Şehir” olarak anılmaya başlanmış, 1987’de ise ünlü halk kahramanı Seyyid Battalgazi’nin adı verilerek ilçe yapılmıştır.
Tarihi ve Kültürel Varlıklar
İlçe, Malatya’nın en zengin tarihi mirasına ev sahipliği yapmaktadır:
- Malatya Ulu Camii: 1224 yılında Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad döneminde inşa edilmiştir. Anadolu’da eyvanlı plan tipindeki Selçuklu cami mimarisinin en önemli örneklerinden biridir.
- Silahtar Mustafa Paşa Kervansarayı: 1637 yılında IV. Murat’ın silahtarı Boşnak Mustafa Paşa tarafından yaptırılan görkemli bir yapıdır. Günümüzde çeşitli sanat eğitimleri için kullanılmaktadır.
- Eski Malatya Şehir Surları: Roma İmparatoru Titus döneminde (79-81) inşasına başlanan surlar, Justinianus döneminde (527-565) son halini almıştır. Alacakapı ve Pazarkapı gibi önemli kapıları bulunur.
- Türbeler ve Kümbetler: Kırklar Şehitliği, Hasan Basri Türbesi (Korucuk Ziyareti), Zeynel Abidin Türbesi, Ahmet Duran Türbesi, Nefise Hatun Kümbeti, Sıddı Zeynep Kümbeti ve Kanlı Kümbet ilçenin inanç turizmi açısından önemli noktalarıdır.
- Diğer Yapılar: Akminare Cami, Şahabiyye-i Kübra Medresesi, Namazgâh (1242), Emir Ömer Mescidi ve Şişman Han.
Coğrafya ve Doğa
İlçe toprakları düzlüklerden oluşur ve doğusunda Karakaya Baraj Gölü yer alır. Baraj kıyısındaki Kırkgöz mevkii, piknik alanları ve balık restoranlarıyla önemli bir rekreasyon merkezidir. Ayrıca ilçeye bağlı Orduzu bölgesinde bulunan ve “Battalgazi’nin Çınarı” olarak bilinen tarihi Orduzu Çınar Ağacı önemli bir doğa anıtıdır.
Ekonomi ve Etkinlikler
İlçenin temel geçim kaynağı tarımdır. Dünyaca ünlü Malatya Kayısısı‘nın yanı sıra ıspanak, dut, biber, salatalık ve patlıcan üretimi yaygındır. Her yıl Eylül ayının son haftasında, ilçenin tanıtımı amacıyla “Melita’dan Battalgazi’ye Tarih-Kültür-Arkeoloji-Sanat Günleri” düzenlenmektedir.
Tartışma Panosu
Bu maddeyi geliştirmek için bilgi ve kaynak paylaşımında bulunun.